Prezentowana publikacja powstała na bazie pięciotomowego podręcznika do nauczania biologii w zakresie rozszerzonym, przeznaczonego dla szkół ponadgimnazjalnych. Ideą przewodnią książki jest wyeksponowanie jedności łączącej wszystkie formy życia na tle ich wielkiego zróżnicowania. Dlatego jako pierwsze zostały zaprezentowane rozdziały przedstawiające cechy wspólne dla życia, takie jak jego chemiczne podłoże, a także podstawowe prawidłowości budowy komórek i hierarchicznej struktury organizmów oraz mechanizmy przechowywania, wykorzystywania i przekazywania informacji genetycznej, bez której funkcjonowanie istot żywych byłoby niemożliwe.
W dalszej kolejności Autorzy omawiają zróżnicowanie procesów fizjologicznych, wynikające z przystosowań do różnych środowisk, a następnie przedstawiają – w ograniczonym zakresie – olbrzymią różnorodność organizmów, zgodnie ze współczesną klasyfikacją. W kolejnych częściach książki omówiono wspólne dla wszystkich organizmów prawidłowości związane z ciągłym procesem ewolucji oraz prawa rządzące ich relacjami ze środowiskiem, a także zasady kierujące zachowaniami zwierząt.
Osobna część została poświęcona biotechnologii – dziedzinie biologii, która rozwija się bardzo szybko i z którą wiąże się duże nadzieje. W wielu miejscach Autorzy skupiają uwagę na człowieku, by uwypuklić jego szczególną rolę w strukturze życia na Ziemi. Wyłącznie człowiekowi, a dokładniej jego zdrowiu, poświęcona jest ostatnia część książki.
Każda część zawiera również zadania kontrolne typu maturalnego
Publikacja przeznaczona jest dla licealistów zainteresowanych biologią, którzy chcieliby poszerzyć i utrwalić swoją szkolną wiedzę. Może być również przydatna studentom pierwszych lat studiów biologicznych, rolniczych i medycznych, pragnących powtórzyć wiadomości zdobyte w liceum i lepiej przygotować się do studiowana na uczelniach wyższych. Być może zainteresuje również Czytelników, którzy swoją edukację biologiczną zakończyli na etapie szkoły średniej, ale chcieliby swoją wiedzę z tej dziedziny uaktualnić i zgłębić.
- Część I. ORGANIZACJA ŻYCIA NA ZIEMI
1. Hierarchiczna organizacja życia
2. Chemia życia
3. Budowa komórki
4. Budowa organizmów wielokomórkowych - Część II. GENETYKA
5. Geny i genomy
6. Ekspresja genów
7. Zmienność organizmów
9. Geny w akcji
11. Geny w populacjach - Część III. FIZJOLOGIA Z ELEMENTAMI ANATOMII I HISTOLOGII
12. Odżywianie – pozyskiwanie substancji budulcowych i materiałów energetycznych
13. Oddychanie – uzyskiwanie energii dla procesów życiowych
14. Osmoregulacja i wydalanie – gospodarka wodna i usuwanie produktów przemiany materii u organizmów zwierzęcych
15. Transport – wymiana i krążenie wody, substancji pokarmowych, metabolitów oraz sygnałów chemicznych w obrębie organizmu
16. Odporność – obrona organizmu przed chorobotwórczymi czynnikami środowiskowymi
17. Regulacja hormonalna – chemiczna kontrola i koordynacja czynności organizmu
18. Budowa i funkcje układu nerwowego
19. Zjawisko ruchu
20. Organizacja i funkcje powłoki ciała u zwierząt
21. Rozwój i rozmnażanie - Część IV. RÓŻNORODNOŚĆ ORGANIZMÓW
22. Podstawy wiedzy o różnorodności organizmów
23. Królestwa istot żywych
24. Glony – pierwotnie wodne autotroficzne organizmy jądrowe
25. Lądowe rośliny zarodnikowe
26. Rośliny nasienne
27. Różnorodność grzybów
28. Różnorodność zwierząt
29. Zwierzęta jednokomórkowe – alternatywa ewolucyjna dla świata zwierząt wielokomórkowych
30. Gąbki i parzydełkowce – najprostsze zwierzęta wielokomórkowe
31. Robaki – pierwsze zwierzęta o trójwarstwowym planie budowy
32. Mięczaki – najlepsi architekci w świecie zwierząt
33. Różnorodność i liczebność receptą na sukces ewolucyjny
34. Zwierzęta wtórouste
35. Kręgowce pierwotnie wodne i dwuśrodowiskowe
36. Kręgowce lądowe
37. Wirusy - Część V. EWOLUCJA
38. Dzieje myśli ewolucyjnej
39. Dowody ewolucji
40. Mechanizmy ewolucji
41. Dzieje życia na Ziemi
42. Antropogeneza
43. Zmienność wewnątrzgatunkowa człowieka - Część VI. EKOLOGIA
44. Powstanie i organizacja biosfery
45. Organizm, populacja, gatunek
46. Biocenoza, biotop, ekosystem
47. Geografia przyrody ożywionej
48. Regionalizacja przyrodnicza Ziemi
49. Antropogeniczne przekształcenia środowiska przyrodniczego
50. Ochrona i kształtowanie przyrody - Część VII. ETOLOGIA I NAUKI BEHAWIORALNE
51. Opis zachowania i jego bezpośrednie uwarunkowania przyczynowe
52. Ontogeneza i ewolucja zachowania na poziomie osobniczym i społecznym - Część VIII. BIOTECHNOLOGIA
53. Inżynieria genetyczna
54. Osiągnięcia biotechnologii
55. Biotechnologia w medycynie
56. Inne zastosowania genetyki molekularnej - Część IX. ZDROWIE CZŁOWIEKA
57. Zdrowie i choroba
58. Choroby wybranych narządów i układów